Piotr MICHAŁOWSKI (1800-1855), Generał Legeditsch na koniu, 1848-1850

olej, płótno; 53 x 44 cm;

na odwrocie - częściowo zachowane - nalepki na krośnie:
1. papier naklejony na płótnie: Wyst. Retrosp. Komitet Krakowski / Dekl. l. 48 Nr 366. / Piotr Michałowski / „Jenerał austriacki na białym [przekreślone] Legeditsch / na białym
koniu... (dalej napis zniszczony, napis odręczny atramentem);
2. drukowana nalepka wystawy w Towarzystwie Sztuk Pięknych w Krakowie w roku 1913: /.../ WO /.../ YCH W KRAKOWIE W / 1913 1941 / Autor Michałowski Piotr / Dzieło
p.t. Portret generała Lege/.../ komenderu / jącego w Krakowie (piórem).

Pochodzenie:
1894 własność Adama Łempickiego, zięcia Michałowskiego w Krzysztoforzycach;
1813 w zbiorach Róży z Łempickich Michałowskiej, wnuczki artysty;
1932 własność Józefa Kuczyńskiego w Krakowie;
następnie w kolekcji prywatnej.

Obraz wymieniony, opisany, reprodukowany:
- J. Bołoz-Antoniewicz, Katalog wystawy sztuki polskiej od roku 1764-1886, Lwów 1894, nr kat. 761;
- J. Mycielski, Sto lat dziejów malarstwa w Polsce 1760-1860. Z okazyi Wystawy retrospektywnej malarstwa polskiego we Lwowie 1894 r., Kraków 1897, s. 378;
- Katalog Illustrowany wystawy „Koń w malarstwie i rzeźbie polskiej” w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, Kraków lipiec 1913, nr kat. 79;
- M. Sterling, Piotr Michałowski 1800-1855, Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, Warszawa 1932, s. 84;
- „Głos Plastyków” 1934, nr 9-12, il. na s. 113;
- J. Sienkiewicz (współpraca J. Zanoziński, J. Michałowski), Piotr Michałowski, Warszawa 1959, s. 61, nr kat. 37, il. 37;
- J.K. Ostrowski, Piotr Michałowski, KAW, Warszawa 1985, s. 98, 100;
- Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, [Michałowski Piotr; autor hasła: J.K. Ostrowski], t. 5; Warszawa 1993, s. 517;
- Piotr Michałowski 1800-1855. Wystawa dzieł artysty w dwusetną rocznicę urodzin, (katalog opracowali A. Zeńczak, B. Studziżba, artykuły wstępne M. K. Ostrowski, J. Szpor),
Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2000, Aneks: obrazy nie wystawione; s. 212, nr kat. XVI, il.

Malarstwo Piotra Michałowskiego to jeden z najlepszych przykładów XIX-wiecznego polskiego malarstwa romantycznego. Artysta portretował ważne postacie, często w konwencji jeźdźca konnego i dokumentował historyczne wydarzenia, szczególnie związane z kampanią napoleońską. Mimo klasycznych tematów jego twórczość stanowi doskonały przykład swobody formalnej i rozmachu, z jakim Piotr Michałowski posługiwał się pędzlem.
Właśnie tę malarską ekspresję wyniósł z paryskiej pracowni Nicolasa-Toussainta Charleta, również admiratora legendy napoleońskiej. Natomiast motyw jeźdźca, szczególnie tego na wspiętym koniu, mógł zostać zaczerpnięty z malarstwa Théodore’a Géricaulta. Michałowski odwiedził Paryż już w 1832 roku i przebywał tam do 1835 roku. Wkrótce potem osiadł w podkrakowskim majątku Krzyżtoporzyce, a następnie w Bolestraszycach pod Przemyślem.
Piotr Michałowski, jako ziemianin, właśnie tam wprowadzał postępowy program gospodarowania na roli; był również urzędnikiem państwowym.
W 1848 roku wszedł w skład krakowskiego komitetu ziemiańskiego, który propagował zniesienie pańszczyzny za wykupem. W tym samym roku objął funkcję prezesa Rady Administracyjnej Okręgu Krakowskiego. I właśnie wtedy jego drogi skrzyżowały się z Ignazym von Legeditschem, którego portret pochodzi zapewne z lat 1848-1850.
Legeditsch był uczestnikiem wojen napoleońskich, generałem cesarsko-królewskiej kawalerii; w latach 1841-1848 dowodził brygadą stacjonującą w Tarnowie, Rzeszowie i Jaśle. Dzięki tej znajomości Piotr Michałowski mógł pomagać osobom zagrożonym aresztowaniem za działalność polityczną.
Ekspresyjny i równocześnie znaczący dla artysty portret generała Ignaza von Legeditscha został namalowany na płótnie wcześniej używanym - pod spodem znajduje się inny portret męski. Powtórne użycie jednego płótna jest charakterystyczne dla Piotra Michałowskiego, szczególnie że był bardzo wymagający wobec swoich dzieł.